Hoa Quả Ngày Tết Và Ngũ Hành - Những Điều Nên Biết

Chia sẻ:

Người Việt khá cầu kỳ trong việc cúng lễ mối dịp Tết hay lễ hội. Bên cạnh các mâm cỗ mặn thì mâm ngũ quả cũng là một phần không thể thiếu trong dịp Tết. Bạn đã từng thắc mắc tại sao lại gọi là mâm ngũ quả, mâm ngũ quả thường gồm những loại quả nào và ý nghĩa của chúng là gì? Hãy cùng tôi tìm hiểu những điều này để có thể hiểu rõ hơn về tập quán cúng mâm ngũ quả ngày Tết của người Việt.

hoa quả ngày tết

Gọi là mâm ngũ quả bởi mâm cúng quy định phải có đủ 5 loại quả khác nhau tương ứng theo ngũ hành Kim, Mộc, Thủy , Hỏa, Thổ với những màu sắc tương ứng là đen, đỏ, xanh, trắng, vàng.  Một mâm ngũ quả thường đáp ứng đầy đủ 2 yêu cầu trên và sẽ linh hoạt thay đổi theo đặc sản từng vùng miền.

Loại quả thường gặp nhất trên mâm ngũ quả chính là nải chuối. Tuy nhiên nhất định phải là chuối xanh tượng trưng cho Hành Mộc. Nải chuối có hình dáng như bàn tay với ý nghĩa nâng đỡ bao bọc và che chở. Trên mâm ngũ quả cúng ngày tết, nải chuối cũng thực sự là bệ đỡ cho các loại quả khác.

hoa quả ngày tết 1

Màu vàng tượng trưng cho hành Thổ thường là quả bưởi. Bưởi vàng tròn đặt giữa lòng nải chuối xanh.  Ở một số vùng khác người ta dùng quả phật thủ thay cho quả bưởi.  Quả phật thủ có hình như bàn tay Phật với mong ước gia chủ được phù hộ ban phúc lộc.

hoa quả ngày tết 2
Bưởi và phật thủ

hoa quả ngày tết 3
Quả phật thủ

Hành hỏa với màu sắc tượng trưng là màu đỏ thì có rất nhiều sự lựa chọn. Ngày xưa thì các gia đình hay dùng quả quýt, ớt sừng, quả hồng,...giờ thì có thêm các loại táo. Đây là các loại quả nhỏ nên thường có số lượng nhiều trên mâm ngũ quả khiến chúng giống như nhiều ngọn lửa nhỏ sẵn sàng gộp lại bùng cháy lên cho một năm mới sung túc ấm no

hoa quả ngày tết 4
Sắc đỏ trên mâm ngũ quả ngày tết


Màu trắng là tượng trưng cho hành Kim và các gia đình thường lựa chọn các loại quả sáng màu như quả đào quả roi. Cuối cùng là màu đen của hành Thổ với những quả tối màu như quả nho, quả mận…

hoa quả ngày tết 5

Một mâm ngũ quả đầy đủ màu sắc được sắp xếp hài hòa và khéo léo sẽ đem lại cảm giác dễ chịu và ấm áp gợi mở về một năm mới đủ đầy.

Ngày nay mâm ngũ quả không đơn thuần chỉ gồm 5 loại quả như trước nữa. Khi cuộc sống ngày càng được cải thiện, các loại hoa quả cũng ngày càng phong phú nhiều gia đình muốn thêm nhiều loại quả quý hiếm hoặc có những ý nghĩa riêng để thể hiện mong ước trong năm mới của mình.

Một số loại quả có những ý nghĩa rất hay như quả lựu vì nhiều hạt nên tượng trưng cho con đàn cháu đống – thể hiện mong ước gia đình ngày càng đông vui rộn rã. Quả thanh long có ý nghĩa tương tự như cá chép hóa rồng – cầu cho gia chủ phát tài phát lộc thăng tiến nhanh trong sự nghiệp. Quả lê ngọt đem lại cảm giác ngọt ngào trơn tru thể hiện mong ước cuộc sống suôn sẻ may mắn. Quả đu đủ mang lại hy vọng về một năm mới đủ đầy hay quả sung với ước mong năm mới sung túc.

hoa quả ngày tết 6

Bởi vì có quá nhiều loại quả có những ý nghĩa tuyệt vời như thế nên nếu chỉ giới hạn trong 5 loại quả thì nhiều gia đình sẽ phải đắn đo lựa chọn. Tuy nhiên bạn cũng không cần quá câu nệ bởi chữ “ngũ” trong mâm ngũ quả. Mâm ngũ quả là để thể hiện thành ý của gia đình đối với tổ tong và thể hiện những ước mong trong năm mới. Vì vậy hãy lựa chọn những loại quả bạn muốn và bài trí sao cho thật hài hòa và đẹp mắt.

Khi lựa chọn các loại quả cho mâm ngũ quả bạn cũng nên lưu ý đến một số điều kiêng kỵ của từng vùng miền để tránh gây ra những sai sót đáng tiếc. Vì dụ như ở miền Nam không thích thắp hương quả cam bởi câu thành ngữ “quýt làm cam chịu” vốn mang ý nghĩa không tốt nhất là dịp năm mới. Hay một số địa phương cũng không thắp hương quả chuối bởi cách phát âm giống với từ “chúi” sẽ khiến năm mới không được suôn sẻ may mắn.

Một số điều cần lưu ý khi bày mâm ngũ quả chính là việc bảo quản. Bởi thời gian lễ tết là tương đối dài và ở nhiều nơi khí hậu khá nóng bức nên mâm ngũ quả dễ bị hỏng. Trong khi đó chúng ta lại kiêng kỵ việc thay đổi quả trên mâm cúng. Bởi vậy bạn không nên chọn những quả đã quá chín mà nên chọn những quả sắp chín hoặc còn xanh để bảo đảm mâm quả nguyên vẹn suốt kỳ nghỉ tết.  Khi rửa hoa quả và bày biện cũng tránh việc va chạm mạnh gây dập nát hoa quả.

hoa quả ngày tết 7

Mâm ngũ quả là nét văn hóa truyền thống của người Việt. Dù thực tế đã có nhiều biến tấu thành mâm bát quả, cửu quả…nhưng chúng ta vẫn gọi chung là mâm ngũ quả bởi quan niệm truyền thống nhiều năm nay. Ý nghĩa lớn nhất của mâm ngũ quả ngày tết chính là thể hiện tấm lòng hiếu thảo và thành kính của con cháu đối với ông bà tổ tiên và cầu mong năm mới tốt lành. Bởi vậy một mâm ngũ quả hài hòa, đẹp mắt với sự chỉn chu và được chuẩn bị bởi cả tấm lòng của các con cháu sẽ là một mâm ngũ quả tuyệt vời nhất cho mọi gia đình.